Opis choroby

Stożek rogówki czyli keratoconus (z greckiego: kerato- rogówka i konos- stożek) to choroba, w której powstaje zniekształcenie kształtu rogówki. Zniekształcenie to przypomina wyglądem stożek. I znacznie pogarsza widzenie.

Objawy, które możesz sam zauważyć:

• szybko postępujące rozmazanie, zniekształcenie obrazu w jednym oku
• szybko narastający astygmatyzm i krótkowzroczność w jednym oku
• rzadko pierwszym objawem jest tzw. ostry stożek - nagłe zamglenie widzenia, które może utrzymywać się do kilku tygodni i ból oka

Stożek rogówki rośnie, ale zazwyczaj bardzo powoli. Może też zatrzymać się na dowolnym etapie: zarówno umiarkowanym, jak i poważnym. Gdy choroba postępuje, dochodzi do coraz mocniejszego wybrzuszenia rogówki. Tym samym staje się ona coraz cieńsza, osiąga przy tym nieregularny kształt a czasem nawet mogą powstawać na niej blizny. Stożek rogówki dotyka kilka tysięcy ludzi w Polsce. Choć nie ma dokładnych statystyk - liczbę chorych szacuje się na 7 - 20 tysięcy chorych. Nie znane są również dokładne przyczyny powstawania stożka rogówki. Istnieje natomiast kilka teorii dotyczących etiologii tej choroby (głównie mówi się o przyczynach genetycznych, zaburzeniach degenerujących ale także o tym, że stożek jest wtórnym efektem procesu chorobowego czy zaburzeń funkcjonowania układu endokrynologicznego). Badania naukowe wykazały natomiast, że u 7% pacjentów stożek występował również w ich rodzinach. Jeśli jednak stożek pojawia się dopiero u ciebie, to twoje dziecko ma szansę zachorowania na stożek jak 1:10.

Metody leczenia

Okulary

stosowane zwykle w najwcześniejszych stadiach, wtedy, gdy krótkowzroczność i towarzyszący jej astygmatyzm są niewielkie.

Twarde soczewki kontaktowe

lekarz musi je dobrać z najwyższą starannością.

u około 10% pacjentów konieczny jest przeszczep rogówki (czyli zastąpienie chorej rogówki zdrową, pobraną od dawcy). Ryzyko odrzucenia takiego przeszczepu jest niewielkie, ponieważ rogówka nie jest unaczyniona (w przypadku innych przeszczepów to właśnie w krwi biorcy są antygeny przeciwko wszczepianym organom). Czasem jednak rogówka się nie przyjmie i wtedy przeszczep jest powtarzany. Ryzyko nawrotu stożka u osób z przeszczepioną rogówką jest niewielkie.

Pierścienie śródrogówkowe

to nowa metoda korekcji stożka rogówki. Jesteśmy jedynym w Polsce ośrodkiem, który wdrożył procedurę Intacs. Leczenie polega na wszczepieniu do oka pacjenta specjalnych pierścieni - Intacs'ów. Leczenie takie zostało dopuszczone przez amerykańską FDA we wrześniu 2005 roku ze wskazaniem na tych pacjentów, którzy noszą soczewki kontaktowe. Zasada działania jest podobna do działania innego rodzaju pierścieni - Ferrara Rings.

Sam zabieg wszczepienia Intacs'ów wykonuje się w znieczuleniu miejscowym - za pomocą kropli i trwa kilkanaście minut. Po zabiegu efekt jest niemal natychmiastowy: poprawia się ostrość widzenia lecz stabilizacja obrazu może trwać i pół roku.

WAŻNE: Intacs'y to kolejna metoda korekcji stożka rogówki, nie jest to natomiast metoda powstrzymania rozwoju choroby. Oznacza to, że stożek po wszczepieniu Intacs'ów dalej MOŻE się rozwijać i konieczna może okazać się wymiana Intacs'ów na nowe, w innym rozmiarze. (Pierścienie śródrogówkowe mają swoje parametry, podobnie jak np. soczewki kontaktowe). Przeszczep rogówki może okazać się nieuniknioną procedurą - mimo stosowania Intacs'ów.

X-linking (cross – linking)

to nowa metoda leczenia niezaawansowanego stożka rogówki. Wprowadzamy ją jako pierwsi w Polsce.
X - LINKING / CROSS- LINKING to metoda, o której dużo mówiono na ostatnim ECRS w Londynie. Zainteresowaliśmy się tą metodą, wyniki badań naukowych świadczą o tym, że perspektywy są obiecujące. Podobnie, jak w przypadku INTACS'ów, wprowadziliśmy tą metodę jako pierwsi i jedyni w Polsce.

Leczenie metodą x-linking jest przeznaczone dla tych pacjentów, u których stożek jest w stadium początkowym rozwoju: do 2 stopnia. Ponieważ najczęściej pacjenci dowiadują się o chorobie wtedy, gdy stożek jest już bardziej zaawansowany, warto zwracać uwagę na pierwsze, niepokojące symptomy: - szybko postępujące rozmazanie, zniekształcenie obrazu w jednym oku - szybko narastający astygmatyzm i krótkowzroczność w jednym oku - rzadko pierwszym objawem jest tzw. ostry stożek - nagłe zamglenie widzenia, które może utrzymywać się do kilku tygodni i ból oka

Jak wygląda leczenie?

Najpierw podajemy pacjentowi lek przeciwbólowy i znieczulający (tabletki, krople), potem pacjent ma do oka zakraplany lek fotouczulający: witaminę B2. Pacjent już wtedy leży na łóżku, na sali operacyjnej. Po około 30 minutach (kiedy rogówka jest już odpowiednio nasączona ryboflawiną - wit. B2) rozpoczyna się naświetlane oka specjalnie do tego przeznaczonym laserem. W jego trakcie kilkakrotnie jest podawana witamina B2. Takie naświetlanie trwa pół godziny.

Po zabiegu pacjent przyjmuje specjalne leki (maści/ krople) - trwa to kilka tygodni. Zwykle też przez pierwsze dni utrzymuje się duży światłowstręt. Ale po kilku dniach widzenie powoli się normuje, można pracować przy komputerze. Na ostateczny efekt zabiegu trzeba poczekać około 6-8 miesięcy. W tym czasie pacjent powinien być kontrolowany. Schemat wizyt kontrolnych wygląda następująco: w pierwszym i drugim dniu po zabiegu, potem po tygodniu, po miesiącu, po pół roku. W trakcie kontroli wykonujemy m in. topografię (mapę) rogówki.

Z doniesień z Kliniki w Dreźnie, która jako pierwsza wprowadziła tą metodę, wynika, że efekty są obiecujące: U większości pacjentów nastąpiła regresja stożka, u kilku trzeba było zabieg powtórzyć po jakimś czasie (być może ze względu na to, że x-linking można przeprowadzać również u młodych ludzi- poniżej 20 roku życia- gdy jeszcze oko nie jest w pełni "ustabilizowane"). Oznacza to, że x-linking może być procedurą opóźniająca znacznie przeszczep rogówki, który (na dzisiejszym etapie rozwoju medycyny) jest wciąż ostateczną metoda leczenia stożka rogówki.

ŻYCIE PO ZABIEGU.

Do momentu uzyskania stabilizacji (4-8 miesięcy po x-linkingu i do pół roku po Intacs) trzeba oczywiście szczególnie dbać o oczy. Konieczne jest przyjmowanie leków w określonym przez lekarza schemacie, trzeba prowadzić oszczędzający tryb życia. Potem można sobie pozwolić na więcej: nawet podejmować wysiłek fizyczny (sport, przenoszenie cięższych rzeczy). Jednak wszystko zależy od grubości rogówki- taką ocenę podejmuje lekarz po ostatniej po zabiegu kontroli.

Kwalifikacja do Intacs'ów/x-linkingu

• badanie ostrości wzroku do dali
• autorefraktometr przed i po porażeniu akomodacji
• test Schirmera
• badanie czucia rogówki
• pachymetria w 5 punktach
• biometria
• Orbscan
• badanie ciśnienia wewnątrzgałkowego
• badanie przedniego i tylnego odcinka oka gałki ocznej

Po wykonaniu wszystkich badań lekarz stwierdzi, czy możesz mieć wszczepione pierścienie śródrogówkowe lub zabieg x-linking. Jeśli okaże się, że w Twoim przypadku nie jest to możliwe, doradzimy Ci inne, najodpowiedniejsze dla Ciebie metody leczenia.

Jak się przygotować

Nie są potrzebne żadne specjalne przygotowania.

Warto wiedzieć

Czy jeśli stożek się powiększy pierścień jest wyjmowany?

Pierścień nie jest metodą wyleczenia stożka- jest forma terapii skierowana do tych, którzy nie mogą nosić twardych soczewek kontaktowych. Intacsy to także szansa na odłożenie na lata przeszczepu rogówki. Po zabiegu wszczepienia pierścieni śródrogówkowych stożek może nadal się rozwijać (stąd regularne kontrole u naszych specjalistów). Gdy stożek urośnie - istnieje możliwość, wymienić pierścienie na nowe (o nowych parametrach) , albo zdecydować się na przeszczep rogówki. Prof. Mularoni (który przeprowadził wraz z naszymi chirurgami pierwsze operacje Intacs) mówi, że nie ma potrzeby wymiany pierścienia, jeśli sA dobre wyniki.

Czy jego wyjęcie powoduje pogorszenie widzenia w tym sensie, że zostaje jakiś ślad, blizna itp.?

Wyjęcie Intacsów wykonano zaledwie kilka razy. Teoretycznie w miejscu po wyjęciu pierścienia może pozostać blizna, ale nie powinna ona przeszkadzać, ponieważ jest poza osią widzenia.

Czy ponowne włożenie pierścienia jest płatne? A jeśli tak to ile?

Tak, jest płatne. Ale to na razie odległa przyszłość więc trudno podawać cenę. Intacsy są dobierane indywidualnie dla każdego pacjenta. Dlatego kolejne – muszą kosztować. Ceny nie znamy, ponieważ nigdy takiej procedury nie wykonywaliśmy.

Jak często trzeba bywać na kontrolach?

Kontrole odbywają się: dzień po zabiegu, tydzień, miesiąc. Dwa lub trzy miesiące po zabiegu następuje zdjęcie szwów. Potem przyjmujemy, że raz na pół roku pacjent powinien przyjść na kontrolę.

Po jakim czasie uzyskuje się normalne widzenie?

Z doświadczenia prof. Mularoniego wynika, że całkowita stabilizacja następuje po około 3 miesiącach po zabiegu. Poprawa po wszczepieniu pierścieni śródrogówkowych średnio wynosi o „trzy rzędy więcej”. Oczywiście zdarzają się przypadki, kiedy pacjent widzi całą tablicę, jak i braku poprawy. W niektórych przypadkach wszczepienie pierścieni śródrogówkowych umożliwia powrót do okularów lub miękkich soczewek kontaktowych. Trzeba pamiętać o tym, że należy używać okularów przeciwsłonecznych z filtrami UVB i UVA.

Czy tarcie oczu powoduje przemieszczanie się pierścienia?

Nie. Pierścienie znajdują się w łożu rogówkowym- nie mają się gdzie przemieścić. Ale lepiej nie trzeć oczu, a jeśli mamy jakiś problem, który powoduje taka konieczność – udać się do okulisty.

Czy jeśli się przypadkowo uderzę czy ukuję się w oko, to coś się może stać z intacs'em?

Oczywiście- wszystko zależy od siły urazu. Pierścień jest wykonany ze sprężystego materiału. Drobny uraz niczego nie uszkodzi. Silniejszy – może spowodować pękniecie Intacs’u.

Czy światłowstręt pozostaje?

W przebiegu rehabilitacji światłowstręt wycofuje się.

Czy jest szansa aby ten zabieg był tańszy?

Jeśli producent obniży ceny pierścieni – są takie szanse. Procedura nie może być tańsza.

Czy pomimo założenia intacs'ów istnieje jakaś możliwość, że i tak będzie konieczność chodzenia w soczewkach lub okularach?

Procedura Intacs powoduje, że rogówka staje się regularna. A więc dodatkowa korekcja za pomocą okularów lub soczewek jeszcze bardziej polepsza widzenie.

Czy trzeba używać jakichś leków, kropel itp?

Tylko w okresie rehabilitacji, zgodnie z zaleceniami.
W przebiegu pooperacyjnym konieczne jest stosowanie leków (sterydy+ antybiotyki+ nawilżacze).

Czy x-linking może się nie udać?

Czasem zabieg może nie przynieść oczekiwanego efektu, ale o tym przekonujemy się dopiero 6-8 miesięcy po przeprowadzeniu procedury. Nie ma natomiast zagrożenia utraty wzroku ( stosowany przez nas laser penetruje tylko obszar rogówki).

Kiedy zacząć rozważać x- linkig (czy wtedy, gdy mogę jeszcze chodzić w soczewkach)?

Zdecydowanie x-linking jest zabiegiem dla osób ze wczesnym stadium stożka rogówki – a więc dla tych, u których w większości nie ma problemu z utrzymaniem soczewek kontaktowych.

Nasi specjaliści

prof dr hab. Jerzy Szaflik

dr Justyna Izdebska

dr Iwona Liberek

W celu umówienia wizyty, konsultacji skontaktuj się z naszym specjalistą poprzez recepcję - czekamy na maile